سحت

Kök Kuran'da her geçtiği yerde bozulmuş bir sözle birlikte gelir. Maide suresinin 42. ayetinde yalanı çok dinleyenler suhtu çok yer. 63. ayette günah söz ile suht yemek yan yana durur. Taha suresinin 61. ayetinde Allah'a karşı yalan uydurmak kökten kazınmayla karşılık bulur. 41. ayette sözleri yerlerinden kaydıranlar anılır. Kazanç bozulmadan önce söz bozulur.

Maide suresinin 42. ayetinde iki nitelik aynı çokluk kalıbında gelir: semma'un yalanı çok dinleyen, akkalun suhtu çok yiyen. Kalıp bir işi sürekli ve çokça yapmayı anlatır. Suht kelimesinin kendisi de çok yemek ve içmektir, doymak bilmeyen karına mashut denir. Yiyen doymaz, yedikçe kazınır.

Maide suresi iki kökü dört ayet arayla kullanır. 38. ayette hırsızlık SRG̈ köküyle anılır, 42. ayette suht SH́T köküyle. Hırsızlık bir malı gizlice almaktır. Suht ise hükmün ve otoritenin yanında, yalanla birlikte yenen kazançtır. Kuran iki fiili ayrı kelimelerle anar.

Bakara suresinin 188. ayetinde mallarınızı insanların mallarından bir kısmını günahla yemek için hakimlere sarkıtmayın denir. Sarkıtmak fiili kovayı kuyuya indirmektir. Türkçedeki rüşvet kelimesi de kova ipinden gelir: rişa, kovayı suya ulaştıran iptir. Aracıya raiş denir: iki taraf arasında gidip gelen, birine artıran, öbüründen eksilten. Kuyuya inen kova hükmün kendisine ulaşır.

Maide suresinin 44. ayetinde Rabbaniler ve din bilginleri kitabın korunmasıyla görevlidir ve onun tanıklarıdır, ayetlerimi az bir bedele satmayın denir. 63. ayette onlara suht yemeyi neden yasaklamadıkları sorulur. Tevbe suresinin 34. ayetinde din bilginlerinden ve rahiplerden birçoğu insanların mallarını batıl yolla yer. Bilgi sahibi ya kazımaya engel olur ya ona ortak olur.

Maide suresinin 41. ayetinde örtmede yarışanlar, 62. ayette günahta, düşmanlıkta ve suht yemede yarışanlar anılır. Fiil aynıdır: yusariun. Al-i İmran suresinin 133. ayetinde aynı kök bağışlanmaya ve cennete yarışmaya çağırır. Suht bir yarışa dönüştüğünde geri kalmak kayıp sayılır.

Araf suresinin 113. ayetinde ve Şuara suresinin 41. ayetinde sihirbazlar Firavun'a, galip gelirsek bize ücret var mı der, Firavun evet ve yakınlarımdan olacaksınız der. Taha suresinin 61. ayetinde Musa onları Allah'a karşı yalan uydurmanın kökten kazınmayla karşılık bulacağı konusunda uyarır. 72. ve 73. ayetlerde sihirbazlar Firavun'u kendilerine gelen apaçık kanıtlara tercih etmez, Allah daha hayırlı ve daha kalıcıdır der.

Taha suresinin 61. ayeti iki okunuşla gelir. Birinci babda yeshatekum, sizi soyar. Dördüncü babda yushitekum, sizi kökünden kazır. Mushafta dördüncü bab okunur. İki okunuş kazımanın iki derecesini verir: yüzeyi soymak ve kökü almak.

Ferazdak bir beytinde ey Mervan oğlu, zamanın ısırığı maldan kökünden kazınmış ya da çırılçıplak kalmış olandan başkasını bırakmadı der. Kök malın kazınmasını da anlatır: malı kökünden kazındı denir.

Ru'be, Yunus'u yutan balığı anlatırken Allah'ın onu balığın doymak bilmeyen karnından koruduğunu söyler: doymayan karına mashut denir. Saffat suresinin 142. ayetinde Yunus'u balık yutar, 145. ayette o çıplak bir yere atılır.

Kuran haksız kazancı yemek diliyle anlatır. Bakara suresinin 188. ayetinde mallarınızı aranızda batıl yolla yemeyin denir. Nisa suresinin 10. ayetinde yetimlerin mallarını haksızca yiyenler karınlarına ateş yer. Fecr suresinin 19. ve 20. ayetlerinde mirası silip süpürerek yer ve malı aşırı seversiniz denir. Suht bu dilin en ağır kelimesidir: yenen şey yiyeni kazır.

Kuran suhtu hükmün, bilginin ve otoritenin yanında, bozulmuş sözle birlikte anar. Bu yapı bugün şu alanlarda karşılık bulur: karar verenlere ve denetçilere aktarılan rüşvet, iki taraf arasında gidip gelip pay alan aracılık, kamu kaynağının şişirilmiş maliyetle belirli ellere aktarılması, kaynağı kirli olup temiz ekonomiye sokulan para, denetim ve tanıklığın satın alınması. Ortak noktaları kökün tanımıdır: kazançların kirlisi, utanç getiren ve bereketi kazıyan kazanç. Kuran bu kazancın sahibini de, içinde yer aldığı topluluğu da kazıdığını söyler.

İbranicede ve Aramicede aynı ses dizisi bozmak ve çürütmek anlamındadır, ses denkliği düzenlidir. Daniel kitabının 2:9 ayetinde kral bilginlere, önüme yalan ve çürük söz getirmek için anlaştınız der. Aramicede yalan kidba, çürük söz şehita kelimesiyle gelir. Maide suresinin 42. ayetinde de yalan ve suht yan yana durur.

Suht bereketi kazıyıp götürür. Zekat arınma ve gelişmedir, bereketin büyümesidir. Maide suresinin 41. ayetinde kalplerini Allah'ın arındırmak istemediği kimseler anılır, 42. ayette onlar suhtu çok yiyenlerdir. Rum suresinin 39. ayetinde riba Allah katında artmaz, Allah'ın rızasını isteyerek yerine getirilen zekat katlanır.