كلل

KLL kökü, Arapçanın en büyüleyici paradokslarından birine ev sahipliği yapar. Bu kök, bir yandan taç ve mükemmellik yani İklil anlamına gelirken, diğer yandan yorgunluk, körleşme ve asalaklık yani Kell ve Kelal anlamına gelir. Arap aklı, bu iki zıt ucu muazzam bir çember mantığında birleştirir.

1. Körleşen kılıç ve yorulan göz · Kelal

Kökün en saf fiziksel çıkış noktası, zırha veya taşa defalarca vurulan bir kılıcın ağzının körelip artık kesmez hale gelmesidir, buna Kelle's-seyf denir. Aynı şekilde, uzağa veya bir noktaya uzun süre bakmaktan dolayı gözün ferinin tükenip bulanıklaşmasına da Kelle'l-basar denir.

KLL, varlığın delici, kesici yani nüfuz edici dikey ivmesini kaybetmesidir. Kılıç artık kesmez, sadece çarpıp geri dönen ağır bir metal kütlesine yani yüke dönüşür. Varlık, yorgunluğun ağırlığı altında çakılıp kalır.

Ağzı körelmiş kılıca kelil denir. Bıçağın ve kılıcın kör sırtı da kell diye anılır. Dili sözde tutulana kelil'ül-lisan, yürüyüşte yorulana kelle fi meşyetihi denir, binitini yoranın binitine de aynı fiil gelir. Göz için söylenen kelle basaruhu, gözün baktığı şeyi seçmekten düştüğünü bildirir. Ağırlık imgesi göğüste de görülür. Göğse kelkel denir. Bir annenin oğlu için söylediği ağıtta zaman onun üzerine göğsünü bıraktı denir, zamanın göğsünün altından kim kalkabilir.

2. Başı kuşatan çember · İklil

Kralların başlarına taktıkları, tamamen dairesel ve kapalı taca İklil denir.

Taç kelimesi neden yorgunluk ve körleşme kökünden gelir? Çünkü taç, başın etrafını dört bir yandan saran, ona ağır bir çember çeken, hapseden ve bir noktada ağırlığıyla yoran kapalı bir formdur. KLL eylemi, bir şeyin etrafına çizgi çekip onu kuşatmak ve hapsederek ilerlemesini durdurmaktır.

İklil başı çepeçevre sardığı için bu adı alır. Bir şeyi yanlarından çevreleyen her şey onun iklilidir. Mücevherle süslenmiş başbağı iklildir. Tırnağı çevreleyen et iklildir. Ayın konaklarından biri iklil diye anılır. Yağmur duasında şehir iklil gibi bir şeyin içinde kaldı denir, bulut dağılmış ve ufku çepeçevre sarmıştır. Çiçeklerle çevrilmiş bahçeye ravda mükellele denir. Tekellele bihi, onu kuşattı ve çevresinde dolandı demektir.

3. Dikey kökten mahrumiyet ve yanlara dağılma · Kelale

Arap hukukunda ve edebiyatında, ölen birinin geride kendisinden doğan bir çocuk yani dal veya kendisini doğuran bir baba yani kök bırakmamasına Kelale denir.

Bu kavrama neden KLL dendiği şu dehşetengiz formülle açıklanır. Miras dikey bir hat üzerinden, baba ya da oğul yoluyla, dümdüz ilerleyemez. Dikey ivme tükenip kesilmiştir, tıpkı körleşen kılıç gibi. Bu yüzden miras ileriye ve geriye doğru kesip gidemediği için mecbur kalıp yanlara, kardeşlere ve kuzenlere doğru dağılır. Yani varisi, dikey kökü olmayan kişiyi başındaki bir taç, iklil gibi yanlardan sarar. Dikey gidiş bitmiş, yatay kuşatma yani çember başlamıştır.

Nesep iki türlüdür. Biri derinliğe gider, baba ile oğul gibi. Öbürü genişliğe yayılır, kardeş ile amca gibi. Kelale ikinci türdür. Baba ile evlat kişinin iki ucudur, ikisi de düştüğünde kişi iki ucunu yitirmiş olarak ölür. Tekellelehü'n-neseb, nesep onu çepeçevre sardı demektir. Akrabalar ölüye yakından uzağa doğru halka halka dizilir. Kelale hem mirası bırakan ölünün hem de ona varis olan yan akrabanın adı olarak kullanılır. İki ucu, babası ve evladı düşen kişi akrabasının üzerinde kell olur, onlara yük olur. Kelale aynı zamanda yorgunluğun, bitkinliğin adıdır, kelal gibi. Böylece kelale kökün iki ucunu birlikte taşır, dikey hattın tükenişini ve yanlara binen ağırlığı. Araplar yakın ve hak edilmiş mirası kelale mirasının karşısına koyar.

4. Kapsayıcılık olarak Küll · Tümü, her şey

Arapçada her şey, tamamı, bütünü anlamına gelen çok meşhur Küll, كل kelimesi de doğrudan KLL kökünden ürer.

Bir şeyin küll olabilmesi için, etrafına tıpkı bir iklil, taç ve çember gibi sınır çizilmesi ve o çemberin içindeki hiçbir şeyin dışarıda bırakılmaması gerekir. Mutlak bir kuşatmadır.

Küll bir şeyin bütün parçalarını toplayan isimdir. Yeri kuşatmaktır. İki biçimde gelir. Biri bir şeyin parçalarını toplar, ona tamlığını verir. Öbürü tek tek varlıkları toplar, her birini ayrı ayrı kapsar. Hicr suresinin 30. ayetinde meleklerin hepsi topluca secde etti denir. Küll parçaların tamamını kuşatır, ecmeun onların aynı anda bir arada olduğunu bildirir.

Fiil formu

Bir fiil olarak Kelle, Yekillu, hedefe saplanamamak, bitkin düşmek, ileri gitme refleksini yitirip olduğu yere yığılmak demektir. Bir organ, göz ve dil, veya bir alet, kılıç, için kullanıldığında, fıtri işlevini ve keskinliğini yitirip beden üzerinde sadece bir yüke dönüştüğünü bildirir.

II. babda kellele, bir başa iklil giydirmektir. Aynı fiil zıt bir anlamı da taşır. Aslan için kellele denir, saldırıya geçer ve hasmına varıncaya kadar ilerler. Körelmenin tam karşısında duran bu kullanım çemberin öbür yüzünü gösterir, hedefe kadar giden güç. Kuran'da kök küll, kullema, kelale ve kell isim biçimleriyle gelir.

İsim formu

Kell, kendi başına ayakta duramayıp başkasının üzerine yıkılan ölü ağırlık ve asalak, Kelal, tükenmişlik, ivme kaybı, İklil, taç ve etrafı saran hale, Küll, çemberin içine alınıp kuşatılan şeylerin tamamı.

Kell aynı zamanda yetim, aile yükü ve çocuğu olmayan kişidir. Kelle, sivrisinekten korunmak için gerilen ince örtüdür, çevreyi saran bir perde. Kullema, her defasında demektir. Küll ile ma birleşir ve tekrar eden bir olayın her turunu kapsar.

Kuran içi üç farklı türev form analizi

Ve hüve kellün ala mevlahu · وَهُوَ كَلٌّ عَلَىٰ مَوْلَاهُ · üretmeyen ölü ağırlık

Nahl suresinin 76. ayetinde o, efendisinin, bakıcısının, üzerinde bir asalaktır, kell'dir, onu nereye yollasa hiçbir hayır, başarı, getiremez. Kuran'da dilsiz bir adam metaforu üzerinden anlatılan bu ayette KLL kökü, keskinliğini, becerisini ve delici gücünü tamamen yitirmiş, bu yüzden efendisinin boynunda sadece beslenmesi ve taşınması gereken bir kell, ağır bir külfet, ölü bir kütle, haline gelmiş yozlaşmış insan tipini veya işlevsiz bir putu anlatır.

Ayetin ikinci yarısı karşı tipi verir, adaleti emreden ve dosdoğru bir yol üzerinde olanı. Biri her yöne çevrilir ve bir hayır getiremez, öbürü dümdüz bir yolda yürür. Kell ile müstakim karşı karşıya durur. Kell kelimesi putu da anlatır. Put yerinden kendisi kalkamaz, sahibi onu yükler ve bir yerden bir yere taşır. Bir önceki ayette, Nahl suresinin 75. ayetinde, bir şeye gücü yetmeyen memluk bir kul ile güzel rızıkla donatılmış ve gizli açık infak eden biri karşılaştırılır.

Nahl 76 · Nahl 75

Yurasü kelaleten · يُورَثُ كَلَالَةً · dikey akrabalığın tükenmesi

Nisa suresinin 12. ayeti eğer bir erkek ya da kadın kelale olarak miras bırakırsa diye başlar. Burada ölen kişinin soy ağacı yukarıda, baba, ve aşağıda, evlat, iki uçtan da budanmıştır. Soyun delici ve dikey çizgisi yorgun düşmüş, tıkanmış ve durmuştur. Hukuki terim olan kelale, ölümle birlikte kan bağının sadece yatay bir çembere, kardeşlere, dönüşmesini sağlayan o tıkanıklık halidir.

Nisa suresinin 12. ayetinde kelale olarak miras bırakılan kişinin bir erkek ya da kız kardeşi varsa her birine altıda bir düşer, daha fazlaysa üçte bire ortak olurlar. Surenin son ayeti olan 176. ayet kelale ile kapanır. Sana fetva soruyorlar, de ki Allah size kelale hakkında fetva veriyor. Çocuğu olmayan bir kişi ölür ve bir kız kardeşi varsa bıraktığının yarısı onundur. Nisa suresi Rabbinizden sakının diye başlar ve rahimlere dikkat çeker, kelalenin hükmüyle kapanır. Sure akrabalığın derinliğiyle açılır, genişliğiyle kapanır.

Nisa 12 · Nisa 176 · Nisa 1

Küllü şey'in halikün · كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ · mutlak çember ve kuşatma

Kasas suresinin 88. ayetinde O'nun vechi hariç her şey, küll, helak olucudur. Kuran'da KLL kökünün en sık karşılaştığımız versiyonu küll'dür. Buradaki küll, varlık denizine atılan devasa bir ağ, her şeyi saran bir iklil, çember, gibidir. Yaratılmışların hiçbiri bu ontolojik çemberin dışına sıçrayıp bir kaçış deliği bulamaz. Küll, istisnasızlık, dışarı sızdırmazlık ve kuşatılmışlığın mühürlenmesidir.

Ayette çemberin tek istisnası O'nun vechidir. Rahman suresinin 26. ve 27. ayetlerinde aynı yapı tekrar eder, onun üzerindeki herkes fanidir, celal ve ikram sahibi Rabbinin vechi kalıcıdır. Al-i İmran suresinin 185. ayetinde her nefis ölümü tadacaktır. Küll bütün yaratılmışları bir çemberin içine alır, çemberin dışında O'nun vechi kalır.

Kasas 88 · Rahman 26 · Ali İmran 185

KLL kökü, ilerlemenin ve keskinliğin bittiği duvardır. Okun hedefe saplanmayıp yere düşmesi, yorulma, soyun ileri gitmeyip yanlara dağılması, kelale, ve varlığın etrafına aşılamaz bir sınır çizilerek, küll, hapsedilmesidir. Keskinliğin bittiği yerde, ağırlık ve kuşatma başlar.

Kuran'da çember iki yönden çizilir. Kell ile kelale ileri giden gücün tükendiği yerdir. Küll ise yaratılmışların tamamını kuşatan çemberdir ve bu çemberi kuşatan O'nun ilmi, rahmeti ve kudretidir.