QORE / KÖKLER / SMV
KÖK DOSYASI · No 711 · SMV

سمو

SMV

Yükselip belirmek, üstte durup örtmek, adla tanınır kılmak

VERİ 01KURAN İÇİ SIKLIK↗
381×

Kökün bütün çekim ve türevlerinin Kuran’daki toplam görünümü.

352 AYET38 ÇEKİM BİÇİMİ
VERİ 02TÜREV ENVANTERİ→
7

Ayetlerde filtrelenebilir temel türev form ailesi.

7 TÜREV FORMUYATAY FİLTRE
01SEMANTİK ANLAM SABİTİÇEKİRDEK

Yükselip belirmek, üstte durup örtmek, adla tanınır kılmak

Bir varlığın kaosun, belirsizliğin ya da alt, süfli tabakanın içinden sıyrılarak kendi doğası gereği dikey bir hiyerarşide en üst noktaya yerleşmesi. Fiziksel bir yükseklikten ziyade ontolojik bir şeref, tanınabilirlik ve mutlak bir aşkınlık kazanması. Yükselen şey uzaktan belirir, seçilir ve gözle tanınır olur. Üstte duran altındakini örter ve gölgeler. Her kat kendinden aşağıdakine göre sema, kendinden yukarıdakine göre arzdır. İsim de bu yükselişten doğar, bir şeyin anılışını yükseltir ve onu ötekilerden ayırıp tanınır kılar.

02ANLAMLARTR / EN
🇹🇷 TÜRKÇE

yükselerek belirmek, sıyrılıp en üste yerleşmek, uzaktan seçilmek, şeref ve aşkınlık kazanmak, üstte durup örtmek, gölgeleyen çatı, bir şeyin en üstü, sema, gök, semavat, isim, isim vermek, adı konmuş, adaş

🇬🇧 ENGLISH

to rise into view, to emerge and settle at the highest point, to be discerned from afar, to gain eminence and transcendence, to stand above and overarch, the overarching canopy, the top of a thing, sky, heaven, the heavens, name, to name, named, namesake

SEMANTİK EKSEN
YÜKSELMEKSEMASEMAVATİSİM

Yükselen şey üstte durur ve örter, katlar halinde düzenlenir ve adla tanınır olur. Bakara suresinin 29. ayetinde Allah semaya yönelir ve onları yedi kat semavat olarak düzenler. 31. ayette Adem'e isimlerin hepsi öğretilir, 33. ayette semavatın ve arzın gaybını bilen Allah'tır.

03KÖK OLUŞUM HİKAYESİFİLOLOJİ

SMV köküne ruhunu veren ana fikir, yükselip belirmek ve üstte durup örtmektir. Kök bir şeyin yükselişini, uzaktan seçilip tanınmasını ve isimle anılışının yücelmesini birlikte anlatır.

1. Arzın çekiciliğine inat yükselen çatı · Sema

Yeryüzünün yani arzın çekiciliğine, toza ve toprağa inat, yukarıda olan, başın üzerini kaplayan ve asla aşağı düşmeyen o devasa aşkın çatıya Sema dilimizde de gökyüzü denmiştir. Gökyüzüne sema denmesi kök anlamının bir sonucudur. Herhangi bir kişiden yüksekte olan ve kişiyi gölgeleyerek kapsayan her şey onun semasıdır.

Bir şeyin seması onun en üstüdür. Evin tavanı semadır, atın sırtı semadır, nalının ayağın bastığı üstü semadır. Bulut yükseldiği için sema diye anılır. Yağmur semadan indiği için sema diye anılır, yağmurla biten ot da sema diye anılır. Katlar görecedir. Her sema kendinden aşağıdakine göre sema, kendinden yukarıdakine göre arzdır. En üstteki sema yalnız sema olarak kalır. Talak suresinin 12. ayetinde Allah yedi kat semavat ve arzdan da onların benzerini yaratır.

2. Kirden ve ayak altından uzak durmak · Sümüvv

SMV, kirlilikten ve ayak altından uzakta olmanın adıdır. Bu yüzden soylu, kibirli veya başı dik duran birine Sama bi-enfihi burnu yüceldi denir. Burada fiziksel bir metrajdan ziyade bir karakterin ve statünün aşağılık işlerden kendini yalıtıp yukarı çekmesi vardır.

Sema yesmu yükselmek ve yücelmektir. Göz bir şeye kalktığında sema ileyhi basari denir. Uzaktan bir şey yükselip seçildiğinde sema li şey'un denir, yani bir şahıs yükseldi ve onu seçip tanıdım. Hilalin seması, ufuktan biraz yükselmiş şahsıdır. Soylu ve şerefli kişi için de sema denir, himmeti yüksek işlere yükselene de. Sama, birinin yüceliğiyle yarışmaktır.

3. İsim · Varlığı kaostan çıkarıp yücelten etiket

İsim varlığın sıradanlık yığınından sıyrılıp yücelmesinin ta kendisidir. Etrafınızdaki isimsiz anonim ve karanlık yığın içinden bir şeye isim verdiğiniz anda o şey o yığından kopar, zihninizde dikey olarak yükselir ve tanınır hale gelir. İsimlendirmek, varlığı yokluktan, bilinmezlikten, karanlıktan ve belirsizlikten kurtarıp varlık sahnesinde yüceltmektir. İsim alan şey yani müsemma olan isim almayanların üstüne çıkar.

İsim bir tanıtma ve yüceltmedir, onunla müsemmanın anılışı yükselir ve müsemma tanınır. Anlam ismin altında durur, isim onu gösterir. İsim bir şeyin özünün kendisiyle tanındığı, onu ötekilerden ayıran sözdür. İsmi damgadan türeten görüş de vardır. Bu görüş zayıf bulunur, çünkü ismin küçültmesi ve çoğulu sümüvü gösterir. İsimleri bilmek, müsemmaları bilmekle olur. Ses olarak bilinen bir isim, müsemma tanındığında bilgiye dönüşür. Semiy aynı ismi taşıyan adaştır, bir ismi hak eden denki de semiy diye anılır.

4. Avcının yüksek pususu · Semave

Arapçada yüksek dağ zirvelerine, çöldeki yalnız tepelere veya bir avcının ya da yırtıcı kuşun avını gözetlemek için çıktığı yüksek gözetleme kulesine Semave denir.

SMV aynı zamanda aşağıyı kapsayan, aşağıda olan biten her şeye hakim olan bir vizyon ve kuşbakışı gücüdür. Yücelen şey aşağıdakine hükmeder.

Bir şeyin semavesi onun yükselen şahsı ve görünüşüdür. Avcılara semat denir. Avcı avın şahsını seçip belirler ve onun ardına düşer.

5. İnsanın içindeki sema · Bilincin katları

Sümüvv göze ve himmete de uğrar. Bakış bir şeye kalktığında sema basaruhu denir. Kişi yüksek işlere uzandığında yesmu ile'l-meali denir. İnsanın içinde de bir sema vardır, idrakin en üst katı. Bilinç bu kata kat kat yükselir. Nuh suresinin 14. ayetinde Allah sizi evre evre yaratmıştır, hemen ardından 15. ayette yedi semavatı tabaka tabaka yaratır. İnsanın evreleri ile semavatın katları yan yana anılır. İnşikak suresi semanın yarılmasıyla açılır, 19. ayetinde siz tabakadan tabakaya bineceksiniz denir.

İbrahim'in yolculuğu bu yükselişin örneğidir. Enam suresinin 75. ayetinde ona semavatın ve arzın melekutu gösterilir, kesin bilenlerden olsun diye. Yıldızı, ayı ve güneşi görür, her biri batar. Sonunda yüzünü semavatı ve arzı yaratana çevirir. Bakış basamak basamak yükselir ve kesin bilgiye varır. Mülk suresinin 3. ve 4. ayetlerinde göz semavata tekrar tekrar döndürülür ve yorgun düşüp geri gelir. Yükselişin karşı yönü de anılır. Hac suresinin 31. ayetinde Allah'a ortak koşan semadan düşmüş gibidir, onu kuşlar kapar ya da rüzgar uzak bir yere savurur.

Bu yolculuğun ucunda dipdiri bir zihin durur. Enam suresinin 122. ayetinde ölüyken diriltilen ve kendisine insanlar arasında yürüyeceği bir nur verilen kişi anılır.

Fiil formu

Bir fiil olarak Sama yesmu kendi tabiatındaki donanım, şeref veya asalet sayesinde yukarı doğru genişlemek, göz hizasının üzerine çıkmak ve itibar kazanmaktır. SMV eyleminde varlık, donanım kazandıkça kendiliğinden yukarıya ait olur ve yukarı itilir. Yükseliş onun kendi tabiatından doğar.

Kuran'da bu fiilin yerine II. babdaki semma gelir. Semma ve tesmiye isim koymak, bir şeye ismini vermektir. Al-i İmran suresinin 36. ayetinde Meryem'in annesi onu Meryem diye isimlendirir. Putlara konan isimler ve meleklere verilen dişi isim de bu fiille anılır.

İsim formu

Sema ve semavat kapsayan ve üstte olan kozmik çatı ve ulviyet alanıdır, ism varlığı belirsizlikten çekip yücelten nişan, kimlik ve etikettir, müsemma ismi verilerek karanlıktan aydınlığa ve yüceliğe çıkarılmış varlık veya zamandır.

İsmin çoğulu esmadır. Ecelin müsemma adı konmuş vadedir. Semiy adaş ve denktir. Tesmiye isim koymaktır.

Kuran içi 3 farklı türev form analizi

El-esmaü'l-hüsna · ٱلْأَسْمَآءُ ٱلْحُسْنَىٰ · en güzel isimler

En güzel isimler yani esma Allah'ındır. Burada Yaratıcının sıfatları, yukarıda bahsettiğimiz ontolojik formül ile İsm = yüceltici nişan formülasyonuyla verilir. Yaratıcının zatı insan zihni tarafından kavranamaz bir bilinmezlik iken O'nun esması zihnimizin o mutlak kudreti algılayabilmesi için varlık sahnesine dikilmiş en yüksek, en yüce ve en belirgin zirvelerdir. İsimler soyut ve algılanamaz, benzetilemez ve hiçbir şeye benzemeyen varlığı bizim için algılanabilir bir yüceliğe dönüştürür.

Araf suresinin 180. ayetinde en güzel isimler Allah'ındır, O'na onlarla dua edin, isimleri hakkında sapanları bırakın. İsra suresinin 110. ayetinde Allah de, Rahman de, hangisiyle dua ederseniz en güzel isimler O'nundur. Haşr suresinin 24. ayetinde yaratan, var eden, şekil veren O'dur ve en güzel isimler O'nundur. İsimler dua edilsin diye verilir, O'na onlarla yönelinir.

Araf 180 · İsra 110 · Haşr 24

Seb'a semavatin tibakan · سَبْعَ سَمَٰوَٰتٍ طِبَاقًا · tabaka tabaka yedi kat semavat

O ki yedi semavatı tabaka tabaka yarattı. Kuran'da SMV kökünün en yoğun kullanımı kozmik çatıdır. Ancak bu sema atmosfer tabakası olarak konumlanmaz, yeryüzündeki maddenin ağırlığından ki ERḌ kökü bunun zıddıdır, bu ağırlıktan tamamen bağımsız, her bir katmanı bir altındakine göre daha saf, daha yüce ve daha kapsamlı olan ontolojik aşkınlık boyutlarıdır. Madde aşağı yani arz'a doğru çöker, mana ve melekut ise semaya açılır.

Mülk suresinin 3. ayetinde yedi kat semavat tabaka tabaka yaratılır, Rahman'ın yaratışında bir uyumsuzluk görülemez. Talak suresinin 12. ayetinde emir onların arasında iner. Fussilet suresinin 12. ayetinde her semaya kendi emri vahyedilir. Semavat katlar halinde düzenlenmiştir ve her kat emir EMR taşır.

Mülk 3 · Talak 12 · Fussilet 12

Ecelin müsemma · أَجَلٍ مُّسَمًّى · adı konmuş vade

Fatır suresinin 45. ayetinde Allah insanları adı konmuş bir ecele kadar erteler. Arapçada müsemma SMV kökünün mef'ul formudur, isimlendirilmiş ve yüceltilmiş demektir. Akıp duran zaman denizinin YVM kökünde incelediğimiz o boş uzayın içinden sadece tek bir saniyenin isimlendirilerek seçilmesi diğer tüm zaman dilimlerinden koparılıp ona bir kimlik, ecel ve son verilmesidir. O an isimlendirildiğinde SMV eylemine uğramış, yani diğer anların üstüne çıkarak tanımlanmıştır.

Rad suresinin 2. ayetinde güneş ve ay adı konmuş bir vadeye kadar akacaktır. Bakara suresinin 282. ayetinde adı konmuş bir vadeye kadar borçlanıldığında onu yazın denir. Vade adı konarak belirlenir ve kayda geçer.

Fatır 45 · Rad 2 · Bakara 282

SMV kökü yükselip belirmek ve üstte durup örtmektir. Kuran'da sema yakın kattır, semavat katlar halinde düzenlenmiş mülk ve gayb alanıdır. İsim aynı yükselişten doğar, bir şeyi tanınır kılar ve kayda geçirir.

04NÜZUL DAĞILIMIKRONOLOJİ

Kökün Kuran'daki yolculuğu

TOPLAM GEÇİŞ381
SURE SAYISI81
İLK GEÇİŞAlak 96:1
EN YOĞUN SUREBakara 23
Nüzulde ilk geçişAlak 96:1
MEKKİMEDENİnüzul sırasında dikey çizgi Medeni surelerin başladığı yeri gösterir
05TÜREV FORMLAR · AYET FİLTRESİ7 LEMMA
TÜMÜ
İSİM
İSİM
İSİM
İSİM
FİİL
İSİM
İSİM
06KURAN İÇİ KULLANIMGEÇİŞLER

Kökün geçtiği ayetler

352 AYET
AYETAYETTEKİ BİÇİMANLAM
Bu türev için ayet örneği bulunamadı.
07SEMANIN İŞLERİNİSPET

Su, rızık, emir ve isim

Su

Furkan suresinin 48. ayetinde semadan tertemiz bir su indirilir.

Rızık

Zariyat suresinin 22. ayetinde rızkınız ve size vaat edilen semadadır.

Tavan

Enbiya suresinin 32. ayetinde sema korunmuş bir tavan kılınır.

Süs

Mülk suresinin 5. ayetinde dünya seması kandillerle süslenir.

Emir

Fussilet suresinin 12. ayetinde her semaya kendi emri vahyedilir.

Gayb

Bakara suresinin 33. ayetinde semavatın ve arzın gaybını bilen Allah'tır.

İsim

Alak suresinin 1. ayetinde Rabbinin ismiyle oku denir.

08AYIRT EDİLECEK YAKIN KÖKLERSINIR

Aynı anlam verilmemesi gereken kökler

KÖKAYRIMÖRNEK
سموSMVbu kökyükselip belirmek, üstte durup örtmek, isim21:32semayı korunmuş bir tavan kıldık
رفعRFAbir şeyi yukarı kaldırmak13:2semavatı görebileceğiniz direkler olmadan kaldıran
علوALVyüksek olmak, üstün olmak87:1yüce Rabbinin ismini tesbih et
بنيBNYkurmak, bina etmek2:22semayı bir bina kıldı
سقفSG̈Ftavan, örtü21:32korunmuş bir tavan
صعدS̀ADzorlanarak yukarı çıkmak6:125semaya yükseliyormuş gibi
ارضERḌalçak olan, sema ile çift65:12arzdan da onların benzeri
وسمVSMdamga, iz15:75iz okuyanlar için ayetler
09KAVRAMSAL GERİLİMLERKARŞITLIK

Semanın ve ismin karşısında

sema ⟷ arzارضERḌ

Allah yedi kat semavatı ve arzdan da onların benzerini yaratır, emir onların arasında iner.

isim ⟷ zanظننẒNN

Onlar sizin ve atalarınızın koyduğu isimlerden başka bir şey değildir, Allah onlar hakkında bir yetki indirmemiştir, onlar zanna uyarlar.

açılan göğüs ⟷ semaya yükselir gibi daralan göğüsصعدS̀AD

Allah kimi doğru yola iletmek isterse göğsünü İslam'a açar, kimi saptırmak isterse göğsünü semaya yükseliyormuş gibi dar ve sıkıntılı kılar.

10ZIT ANLAMLILARYAKINDA

Zıt anlamlılar Kuran içi kullanımdan çıkarılacak ve bütün kökler tamamlandığında açılacak.

Örnek olarak saddeka ve kezzebe, doğruladı ve yalanladı.
12PROTO-SEMİTİK BAĞLARKÖKEN

Akadca / ŠAMÛ: Gök, gökyüzü, yüksek olan şey, çatı. Mezopotamya kozmolojisinde en temel kavramdır.

İbranice / ŠAMAYİM, שָׁמַיִם: Gökler. Her zaman çoğul ve ikil yapıda kullanılır. ŠEM, שֵׁם: İsim, itibar, şöhret, yücelik.

Süryanice / ŠMAYYÂ, ܫܡܝܐ: Gökyüzü. ŠMÂ, ܫܡܐ: İsim.

Ugaritçe / ŠMM: Gökler. ŠM: İsim, anılmaya değer olan yücelik.

Aramice / ŠM: İsim, yüce kimlik.

Karşılaştırma notu. Gök ve isim kelimeleri Sami dillerinde aynı Ş-M iskeletini paylaşır. Karşılaştırmalı Sami dil biliminde iki kelime çoğunlukla ayrı kökler olarak ele alınır. QORE okumasında bu ses ortaklığı anlam ortaklığına işaret eder, isimlendirilen şey sıradan nesnelerin üzerine bir sema gibi çıkar ve yücelir.

13SİNYALLERİZ

Kökten gelen sinyaller

NÜZULRabbinin ismiyle oku

Nüzulde kökün ilk geçişi Alak suresinin 1. ayetidir. Orada yaratan Rabbinin ismiyle oku denir. Kök ilk geçişinde sema olarak gelir, isim olarak gelir. Okumanın başladığı yer isimdir. A'la suresinin 1. ayetinde yüce Rabbinin ismini tesbih et, Vakıa suresinin 74. ayetinde büyük Rabbinin ismiyle tesbih et denir.

GÖRECEAltına göre sema, üstüne göre arz

Talak suresinin 12. ayetinde Allah yedi kat semavatı ve arzdan da onların benzerini yaratır, emir onların arasında iner. Kökte her sema kendinden aşağıdakine göre sema, kendinden yukarıdakine göre arzdır. En üstteki sema yalnız sema olarak kalır. Sema ve arz bir çift olarak birlikte anılır, her kat bir öncekine göre üst, bir sonrakine göre alttır.

TEKİL VE ÇOĞULSemaya yöneldi, onları yedi kat düzenledi

Bakara suresinin 29. ayetinde Allah semaya yönelir ve onları yedi kat semavat olarak düzenler. Fussilet suresinin 11. ayetinde sema duman halindeyken ona ve arza gelin denir, ikisi de isteyerek geldik der. 12. ayette onlar iki günde yedi kat semavat olarak tamamlanır. Tekil sema yönelinen haldir, çoğul semavat düzenlenmiş ve tamamlanmış haldir. Kökte de sema hem tekil hem çoğul anlamda kullanılır.

İNENSemadan inenler

Bakara suresinin 22. ayetinde semadan su indirilir ve onunla ürünler çıkarılır. Zariyat suresinin 22. ayetinde rızkınız semadadır. Bakara suresinin 59. ayetinde zalimlere semadan bir azap indirilir. Sebe suresinin 9. ayetinde semadan parçalar düşürülebileceği hatırlatılır. Tekil sema yukarıdan aşağıya akışın kaynağıdır. Kökte de yağmur semadan indiği için sema diye anılır.

TAVANKorunmuş bir tavan

Enbiya suresinin 32. ayetinde sema korunmuş bir tavan kılınır, onlar ise onun ayetlerinden yüz çevirir. Bakara suresinin 22. ayetinde sema bir bina olarak kurulur. Naziat suresinin 27. ve 28. ayetlerinde semayı O kurdu, kubbesini yükseltip düzenledi. Kökte sema bir şeyin en üstü, evin tavanıdır. Kuran'da sema yaratılmış bir yapının çatısıdır.

SÜS VE KORUMAKandillerle süslendi, gözetimle korundu

Mülk suresinin 5. ayetinde dünya seması kandillerle süslenir ve onlar şeytanlar için atış kılınır. Hicr suresinin 16. ile 18. ayetlerinde semaya burçlar konur, bakanlar için süslenir, her şeytandan korunur, kulak hırsızlığı yapanı parlak bir alev izler. Cin suresinin 8. ve 9. ayetlerinde sema sert bekçilerle ve alevlerle doldurulmuştur. Sema süslüdür ve gözetim altındadır.

TALEPSemadan bir kitap, semaya bir merdiven

Nisa suresinin 153. ayetinde Kitap ehli Musa'dan semadan bir kitap indirmesini ister. İsra suresinin 93. ayetinde Resul'e semaya çık, okuyacağımız bir kitap indir denir. Cevap olarak Rabbim yücedir, ben resul olan bir beşerden başka biri miyim denir. Şuara suresinin 187. ayetinde Şuayb'ın kavmi semadan bir parça düşür ister. Maide suresinin 112. ayetinde havariler semadan bir sofra ister. Enam suresinin 35. ayetinde Resul'e arzda bir tünel ya da semada bir merdiven arayıp onlara bir ayet getirmesi söz konusu edilir. Sema talep edilen ve indirilen şeyin yeridir. Resul'ün cevabı beşer ve resul olmaktır.

YETKİAncak bir yetkiyle

Rahman suresinin 33. ayetinde ey cin ve insan topluluğu, semavatın ve arzın çevrelerinden geçip gitmeye gücünüz yetiyorsa geçin, ancak bir yetkiyle geçebilirsiniz denir. Enam suresinin 125. ayetinde saptırılan kişinin göğsü semaya yükseliyormuş gibi daralır. Katlar arasında geçiş yetki ister.

KATLARTabaka tabaka, her birine kendi emri

Mülk suresinin 3. ve Nuh suresinin 15. ayetlerinde yedi kat semavat tabaka tabaka yaratılır. Talak suresinin 12. ayetinde emir onların arasında iner. Fussilet suresinin 12. ayetinde her semaya kendi emri vahyedilir ve dünya seması kandillerle süslenir. Semavat birbiri üstüne düzenlenmiş katlardır ve her katın kendi emri vardır.

MÜLK VE GAYBSemavatın ve arzın melekutu

Enam suresinin 75. ayetinde İbrahim'e semavatın ve arzın melekutu gösterilir, kesin bilenlerden olsun diye. Bakara suresinin 33. ayetinde semavatın ve arzın gaybını bilen Allah'tır. Semavat çoğunlukla arzla birlikte anılır ve mülk, gayb ve yaratılış bu çiftin içinde geçer. Semavat gösterilir ve bildirilir.

TESBİHYedi kat semavat tesbih eder

İsra suresinin 44. ayetinde yedi kat semavat, arz ve onlarda bulunan herkes O'nu tesbih eder, siz onların tesbihini anlamazsınız. Haşr suresinin 24. ayetinde semavatta ve arzda olan her şey O'nu tesbih eder. Semavat yaratanına yönelmiş bir yapıdır.

YARILMASema yarıldığında

İnfitar suresinin 1. ayetinde sema yarıldığında, İnşikak suresinin 1. ayetinde sema çatladığında, Mürselat suresinin 9. ayetinde sema açıldığında, Tekvir suresinin 11. ayetinde sema sıyrıldığında denir. Furkan suresinin 25. ayetinde sema bulutlarla yarılır ve melekler indirilir. Tekil sema kıyamette açılır ve yarılır.

DÜRÜLMEKitapların tomarı gibi

Enbiya suresinin 104. ayetinde o gün semayı kitapların tomarını dürer gibi düreriz. Zümer suresinin 67. ayetinde semavat O'nun sağ eliyle dürülmüştür. Sema bir yazı tomarına benzetilir. Açılmış katlar kıyamette bir kayıt gibi dürülür.

İSİMLERAdem'e isimlerin hepsi öğretildi

Bakara suresinin 31. ayetinde Adem'e isimlerin hepsi öğretilir, sonra onlar meleklere gösterilir ve bunların isimlerini bana bildirin denir. 32. ayette melekler bize öğrettiğinden başka bilgimiz yok der. 33. ayette Adem onlara isimlerini bildirir ve Allah ben semavatın ve arzın gaybını bilirim demedim mi der. İsim bilgisi ile semavatın gaybı aynı sahnede anılır. Kökte de isimleri bilmek müsemmaları bilmekle olur.

MÜSEMMASIZSizin koyduğunuz isimler

Yusuf suresinin 40. ayetinde O'nun dışında taptıklarınız, sizin ve atalarınızın koyduğu isimlerden ibarettir, Allah onlar hakkında bir yetki indirmemiştir. Aynı söz Araf suresinin 71. ve Necm suresinin 23. ayetlerinde geçer, Necm'de onlar zanna ve nefislerin isteğine uyar diye devam eder. Rad suresinin 33. ayetinde ortak koşulanlar için onları adlandırın denir. Kökte bu isimler müsemması olmayan isimlerdir. İsim konur ve gösterdiği yer boş kalır.

ESMAEn güzel isimler O'nundur

Araf suresinin 180. ayetinde en güzel isimler Allah'ındır, O'na onlarla dua edin. İsra suresinin 110. ayetinde Allah de, Rahman de, hangisiyle dua ederseniz en güzel isimler O'nundur. Taha suresinin 8. ve Haşr suresinin 24. ayetlerinde de en güzel isimler O'na verilir. İsimler O'na yönelmenin yoludur.

İSMİYLEAllah'ın ismiyle

Hud suresinin 41. ayetinde Nuh gemiye binin, akışı da duruşu da Allah'ın ismiyledir der. Neml suresinin 30. ayetinde Süleyman'ın mektubu Rahman ve Rahim Allah'ın ismiyle başlar. Rahman suresinin 78. ayetinde celal ve ikram sahibi Rabbinin ismi yücedir. İsim işin başladığı ve ona yön veren yerdir.

ADLARVerilmiş adlar

Al-i İmran suresinin 36. ayetinde Meryem'in annesi onu Meryem diye adlandırır. 45. ayette meleklerin müjdelediği kelimenin adı Meryem oğlu İsa Mesih'tir. Meryem suresinin 7. ayetinde Zekeriya'ya adı Yahya olan bir oğul müjdelenir, daha önce ona bir adaş kılınmamıştır. Saf suresinin 6. ayetinde İsa adı Ahmed olan bir resulü müjdeler. Hac suresinin 78. ayetinde size daha önce de bunda da müslimler adı verilmiştir. Adlar verilir ve müjdeyle birlikte gelir.

SEMİYO'nun bir dengini bilir misin

Meryem suresinin 65. ayetinde semavatın ve arzın Rabbi için O'nun bir dengini bilir misin diye sorulur. Kökte semiy aynı ismi taşıyan adaş ve o ismi hak eden denktir. Necm suresinin 27. ayetinde ahirete inanmayanlar meleklere dişi adı verir. İsim hak edene verildiğinde yerini bulur.

VADEAdı konmuş vade

Fatır suresinin 45. ayetinde Allah insanları adı konmuş bir vadeye kadar erteler. Rad suresinin 2. ayetinde güneş ve ay adı konmuş bir vadeye kadar akar. Bakara suresinin 282. ayetinde adı konmuş bir vadeye kadar borçlandığınızda onu yazın denir. Vade adı konarak belirlenir. Ad konan şey kayda geçer.

YÜKSELİŞGösterilir, kaldırılır

Enam suresinin 75. ayetinde İbrahim'e semavatın ve arzın melekutu gösterilir. Al-i İmran suresinin 55. ayetinde İsa'ya seni kendime kaldıracağım denir. Meryem suresinin 57. ayetinde İdris yüce bir yere kaldırılır. Necm suresinin 7. ayetinde en yüksek ufuktan söz edilir. Resullerin yükselişi kaldırmak fiiliyle anlatılır, semavat ise onlara gösterilir.

HİPOTEZQORE okuması · isim, katmana açılan anahtar

QORE okumasında tekil sema yakın kattır, ondan iner, süslenir, korunur ve yarılır. Çoğul semavat düzenlenmiş katlardır, her birinin kendi emri vardır ve aralarında geçiş yetki ister. İsim bu katlara açılan anahtardır. Adem'e isimler öğretildiğinde semavatın gaybı anılır. Yetki indirilmemiş isimler müsemmasız isimlerdir, açtıkları yer boştur. Okuma Rabbin ismiyle başlar. Bu okuma, kökün Kuran'daki dağılımından kurulan bir QORE okumasıdır.

HİPOTEZQORE okuması · kayıt katmanları

QORE okumasında vade adı konarak belirlenir ve yazılır, sema kıyamette bir kitap tomarı gibi dürülür. Ad, kaydı kuran şeydir. Ademoğullarına isimler öğretilir, Beni İsrail'e Kitap verilir, Kitapları gözeten Kitap ise sonuncu olarak indirilir. Semavatın katlı düzeni ile kitapların katlı düzeni aynı iskeleti taşır. Bu okuma, kökün Kuran'daki dağılımından kurulan bir QORE okumasıdır.

ÇİFTSemavat ve arz

Çoğul semavat Kuran'da neredeyse her zaman arzla birlikte gelir ve sıra çoğunlukla semavattan arza doğrudur. Çift yaratılışta, bilgide, mülkte ve Rablikte birlikte anılır. Nur suresinin 35. ayetinde Allah semavatın ve arzın nurudur. Rum suresinin 25. ayetinde sema ve arz O'nun emriyle ayakta durur. Hadid suresinin 4. ayetinde semavat ve arz altı günde yaratılır. Semavat ile arz tek bir düzenin üstü ve altıdır.

TERS SIRAArz döşek, sema bina

Sıra birkaç ayette tersine döner ve arz önce gelir. Bakara suresinin 22. ayetinde arz size döşek, sema bir bina kılınır. Mümin suresinin 64. ayetinde arz bir karar yeri, sema bir binadır. Taha suresinin 53. ayetinde arz bir beşik kılınır ve semadan su indirilir. Bakara suresinin 29. ayetinde önce arzda olanlar sizin için yaratılır, sonra semaya yönelinir. Taha suresinin 4. ayetinde Kuran, arzı ve yüce semavatı yaratandan indirilmiştir. Bu ayetlerde sıra insanın durduğu yerden başlar, önce altındaki döşek, sonra üstündeki çatı gelir.

KAPSAMAArzda da semada da

Al-i İmran suresinin 5. ayetinde arzda da semada da hiçbir şey Allah'a gizli kalmaz. İbrahim suresinin 38. ayetinde arzda ve semada hiçbir şey O'na gizli kalmaz. Ankebut suresinin 22. ayetinde siz arzda da semada da O'nu aciz bırakacak değilsiniz. Bu kalıp aşağıdan yukarıya doğru bir taramadır, arzdan başlar ve semaya varır.

İKİ HİTAPEy arz yut, ey sema tut

Hud suresinin 44. ayetinde ey arz suyunu yut, ey sema tut denir, su çekilir, iş bitirilir ve gemi Cudi'ye oturur. Arz ve sema aynı ayette ayrı ayrı çağrılır ve her birine kendi emri verilir. Arz suyu yutar, sema yağmuru tutar.

DÖRT YÖNGiren, çıkan, inen, yükselen

Sebe suresinin 2. ayetinde Allah arza gireni, ondan çıkanı, semadan ineni ve ona yükseleni bilir. Aynı söz Hadid suresinin 4. ayetinde tekrar eder. Tek ayette dört yön birlikte durur, arzın içine ve dışına, semadan aşağıya ve semaya doğru. Arz ile sema arasındaki hareketin bütün haritası bu ayettedir.

DÖNGÜSemadan arza, sonra O'na

Secde suresinin 5. ayetinde Allah emri semadan arza yönetir, sonra emir miktarı saydıklarınızdan bin yıl olan bir günde O'na yükselir. Talak suresinin 12. ayetinde emir katlar arasında iner. Emir semadan arza iner, arzda yürür ve O'na geri yükselir. İniş serbesttir, yükseliş O'na doğrudur.

TUTULAN SEMAArzın üzerine düşmekten tutulur

Hac suresinin 65. ayetinde Allah semayı, izni olmadıkça arzın üzerine düşmekten tutar. Rad suresinin 2. ayetinde semavat görebileceğiniz direkler olmadan kaldırılır. Rum suresinin 25. ayetinde sema ve arz O'nun emriyle ayakta durur. Metin düşme eğilimini semaya verir, semayı ayakta tutan emirdir.

HİPOTEZQORE okuması · kayıt ve sahne

QORE okumasında semavat ile arz tek bir düzenin iki ucudur. Üst uç emrin, bilginin ve kaydın yeridir, alt uç sahnenin ve uygulamanın yeridir. Arz kendi başına anıldığında halifeliğin, bozgunun, yeryüzünde gezmenin ve mirasın yeridir. Sema kendi başına anıldığında inişin, süsün, korunmanın ve yarılmanın yeridir. İkisi birlikte anıldığında yaratılış, bilgi, mülk, iniş ve kıyamet konuşulur. Bu okuma, kökün Kuran'daki dağılımından kurulan bir QORE okumasıdır.

İKİ YÜZEYSema ve arz

Tekil sema arzla birlikte anıldığında arzın karşısındaki yüzey gibi durur. Yunus suresinin 31. ayetinde sizi semadan ve arzdan kim rızıklandırır diye sorulur. Araf suresinin 96. ayetinde semadan ve arzdan bereketler açılır. Enbiya suresinin 16. ayetinde sema, arz ve ikisinin arası oyun için yaratılmamıştır. Duhan suresinin 44. ayetinde sema ve arz onlara ağlamaz. Zariyat suresinin 23. ayetinde semanın ve arzın Rabbine yemin edilir. Hadid suresinin 21. ayetinde cennetin genişliği semanın ve arzın genişliği gibidir. Al-i İmran suresinin 133. ayetinde aynı genişlik semavat ve arz diye çoğulla anılır. Tekil sema arzın yakın çatısı, çoğul semavat onun üstündeki katlı yapıdır.

HİPOTEZQORE okuması · sayılan katlar

QORE okumasında Kuran semayı çoğullar ve katlarını sayar, arzı ise hep tekil anar. Talak suresinin 12. ayetinde yedi kat semavat ve arzdan da onların benzeri yaratılır. Arzın da katları vardır, adı ise tekil kalır. Sema karşıdan bakılan şeydir, katları sayılır ve aralarından emir geçer. Arz içinde durulan zemindir. Kuran'da güneş ve ay da hep tekildir, dağlar, yıldızlar, rüzgarlar ve denizler çoğul gelir. Tekil ile çoğul arasındaki fark bakanın durduğu yeri gösterir. Bu okuma, kökün Kuran'daki dağılımından kurulan bir QORE okumasıdır.

ARŞYedi kat semavatın Rabbi, büyük arşın Rabbi

Semavat ve arz altı günde yaratılır, sonra Allah arş üzerine istiva eder. Bu sıra Araf 54, Yunus 3, Rad 2, Furkan 59, Secde 4 ve Hadid 4'te tekrar eder. Müminun suresinin 86. ayetinde yedi kat semavatın Rabbi ve büyük arşın Rabbi kimdir diye sorulur. Zuhruf suresinin 82. ayetinde semavatın ve arzın Rabbi, arşın Rabbi anılır. Arş semavattan ayrı anılır. Hud suresinin 7. ayetinde semavat ve arz yaratılırken O'nun arşı su üzerindeydi. Yunus suresinin 3. ayetinde istivanın ardından işi yönetir, Hadid suresinin 4. ayetinde arza gireni, ondan çıkanı, semadan ineni ve ona yükseleni bilir.

TUTULAN VE TAŞINANSema tutulur, arş taşınır

Hac suresinin 65. ayetinde Allah semayı arzın üzerine düşmekten tutar. Mümin suresinin 7. ayetinde arşı taşıyanlar ve onun çevresindekiler Rablerini hamd ile tesbih eder. Hakka suresinin 17. ayetinde o gün Rabbinin arşını onların üstünde sekiz taşır. Zümer suresinin 75. ayetinde melekler arşın çevresini kuşatmış olarak görülür. Sema tutulan bir çatıdır, arş taşınan ve çevresinde bulunulan bir yerdir.

EVRELERSizi evre evre yarattı

Nuh suresinin 14. ayetinde Allah sizi evre evre yaratmıştır. Hemen ardından 15. ayette yedi semavatı tabaka tabaka nasıl yarattığını görmez misiniz denir. İnsanın evreleri ile semavatın katları ardışık iki ayette anılır. İnşikak suresi 1. ayette semanın yarılmasıyla açılır, 19. ayette siz tabakadan tabakaya bineceksiniz denir. Semavat katlar halinde düzenlenmiştir, insan da kat kat yükselir.

BAKIŞIN YÜKSELİŞİYıldız, ay, güneş ve yaratan

Enam suresinin 75. ayetinde İbrahim'e semavatın ve arzın melekutu gösterilir, kesin bilenlerden olsun diye. 76. ile 78. ayetlerde yıldızı, ayı ve güneşi görür, her biri batar. 79. ayette yüzünü semavatı ve arzı yaratana hanif olarak çevirir. Kökte sema basaruhu bakışın yükselmesidir. Burada bakış semadaki cisimlerden geçerek her birinin ötesine yükselir ve kesin bilgiye varır.

DAL VE DÜŞÜŞDalı semada, semadan düşmüş gibi

İbrahim suresinin 24. ayetinde güzel bir söz kökü sağlam, dalı semada olan güzel bir ağaca benzetilir. Hac suresinin 31. ayetinde Allah'a ortak koşan semadan düşmüş gibidir, onu kuşlar kapar ya da rüzgar uzak bir yere savurur. Mülk suresinin 4. ayetinde göz semaya tekrar tekrar döndürülür ve yorgun düşüp geri gelir. Sema bilincin uzandığı kattır. Söz oraya dal verir, şirk oradan düşürür.

14TÜRKÇEDEKİ İZLERDİL

Dilimize geçenler

semavigöğe ait, gökten gelen
isim, esmaad, adlar
müsemmaadlandırılmış
tesmiyead koyma
besmeleAllah'ın ismiyle başlamak
15KÖKE ÖZEL NOTNOT

Sema, semavat ve isim

Kuran'da sema yakın kattır, ondan su ve rızık iner, süslenir, korunur ve kıyamette yarılır. Semavat tabaka tabaka düzenlenmiş katlardır, her birine kendi emri vahyedilir. İsim aynı yükselişten doğar. Adem'e isimler öğretilir, okuma Rabbin ismiyle başlar, en güzel isimler Allah'ındır.

ESMA · BU KÖKE BAĞLI İSİMLER

Bu kökten türeyen Allah'ın isimleri

DİĞER KÖKLER

Bu kök üzerine düşüncen var mı?

Okuma notlarını paylaş, sorularını sor ve tartışmaya katıl.

Yorumlara git ↗