LİSTE HAZIRLANIYOR
LİSTE HAZIRLANIYOR
العصر
Kök anlam sabiti hazırlanıyor.
KÖKÜ İNCELE ↗İnsan bir eksilmenin içindedir.
Sure ve edatıyla açılır ve dikkati asra çeker. Bu kalıp söz başlamadan önce okurun dikkatini anılan şeye yöneltir. Asr kelimesinin kökü AS̀R, sıkmayı, preslemeyi ve ezerek özünü çıkarmayı anlatır. Kökün ilk kullanımı zeytin, üzüm ve hurmanın sıkılmasıdır. Kuran aynı kökü Yusuf suresinde üzüm sıkmak için, Nebe suresinde birbirini sıkıştırarak yağmur bırakan bulutlar için, Bakara suresinde içinde ateş bulunan bir kasırga için kullanır. Asr bu basıncın zamana taşınmış halidir, vahyin güneşi artık doğmaktadır ama diğer yandan gün imgesini oluşturan günün diğer yarısı karanlığıyla güneşin aydınlatmadığı her yerde alan daraltmaktadır. Zaman da hem insanın, hem toplumların ömürlerini bir pres gibi sıkar ve öğütür. Bu öğütücüde hatırlanan sadece bazı anlar vardır. İnsan tüm yaşamını olduğu gibi hatırlayamaz. Hatırlayamadıkları ondan eksilenlerdir. Ve tarih sahnesinde de tarih anlatısının dışında kalmış milyonlarca hikaye yer alır, gün yüzüne çıkmayan. Zaman tümünü öğütmüştür. İşte insanın içinde yaşadığı çağa asır denmesi de bundandır.
İnsan bir eksilmenin içindedir. Eksilme anlamındaki husr ḤSR kökünden gelir. Sıkılan bir şeyden geriye özü kalır ve ana kütlesi eksilir. Zamanın presindeki insan da eksilmektedir. Bu cümle Alak suresi 6. ayetiyle aynı kalıpla kurulur. İki ayet de inne'l-insane le diye başlar, önce kesinlik bildiren inne gelir, ardından insan, ardından cümleyi pekiştiren le. Alak'ta bu kalıp insanın taşmasını bildirir, Asr'da insanın eksilmesini. Kuran'da aynı kök Rahman ve Mutaffifin surelerinde tartıyı eksik tutmak için de kullanılacaktır.
Bu eksilmenin dışında kalanlar dört nitelikle tanımlanır, iman edenler, salih ameller işleyenler, birbirlerine hakkı tavsiye edenler ve birbirlerine sabrı tavsiye edenler. Hakkı ve sabrı tavsiye fiillerinin ikisi de içerisinde karşılıklı olma halini bildirir. Tavsiye kişiden kişiye dolaşır. Müzzemmil ve Müddessir surelerinde sabır Resule tek başına buyrulmuştu. Asr'da sabır artık bir topluluğun birbirine ulaştırdığı bir bağ ağına dönüşmüştür. Tavsiye anlamındaki tevasav fiili VS̀Y kökünden gelir, Türkçedeki vasiyet kelimesi de bu köktendir. Hakk mutlak hakikattir ve Allah'ın vahyini sembolize eder kökü H́G̈G̈ dir, sabır ise S̀BR kökünden gelir.