Sure adını, inanan gençlerin dünyadan çekilip sığındığı mağaradan alır. Mağara burada hem gerçek bir barınak hem de Allah'ın rahmetine sığınmanın simgesi olur.

Sure açılışta dünya hayatını bir deneme alanı olarak koyar. Yeryüzündeki her şeyin bir süs kılındığı ve insanın hangisi daha güzel iş yapacak diye denendiği bildirilir. Bu ölçü surenin bütün kıssalarını birbirine bağlar.

Mağara ehli gençlerin kıssası inancın denenmesini gösterir. Gençler Rablerine inanır, kavimlerinden ayrılır ve mağaraya sığınır. Allah onları uzun yıllar uykuya yatırır, sonra diriltir ve sayıları üzerine tartışanlara gerçek bilginin Rabbin katında olduğunu öğretir.

İki bahçe sahibinin kıssası malın denenmesini gösterir. Bahçesiyle övünüp kendini kalıcı sanan adamın bağı bir anda kurur ve gerçek velayetin Allah'a ait olduğu açığa çıkar.

Musa ile Allah'ın katından ilim verdiği kulun yolculuğu bilginin denenmesini gösterir. Musa gördüğü olayların içyüzünü bilmeden sabreder ve her olayın altında saklı bir hikmet ortaya çıkar.

Zülkarneyn kıssası gücün denenmesini gösterir. Yeryüzünde kendisine imkan verilen Zülkarneyn batıya ve doğuya ulaşır, iki kavim arasında demirden bir set kurar ve bunu Rabbinden bir rahmet sayar. Sure sonunda ilahın tek olduğu ve Rabbin sözlerinin denizler mürekkep olsa tükenmeyeceği bildirilir.