Sure adını, Allah'ın kendisine hikmet verdiği bilge Lokman'dan alır. Onikinci ayet Lokman'a hikmet verildiğini söyler ve onu şükre çağırır. Sure boyunca hikmet, bir babanın oğluna bıraktığı öğütte somutlaşır.

Sure hikmetli kitabın ayetleriyle açılır. Bu ayetler iyilik edenlere yol gösterir ve onlara rahmet olur. İyilik edenler salatı ikame eder, zekatı verir ve ahirete yakin ile inanır. Onlar kurtuluşa erenlerdir.

Karşı kutupta, bilgisizce boş sözü satın alıp Allah'ın yolundan saptırmak isteyen insan durur. Ayetler okununca büyüklenerek yüz çevirir. Sure bu iki tutumu yaratılış delilleriyle sınar ve göklerin direksiz ayakta durmasını gösterir.

Sürenin kalbinde Lokman'ın oğluna öğüdü yer alır. Şirkin büyük bir zulüm olduğunu söyler, anne babaya iyiliği emreder ve hardal tanesi ağırlığınca amelin bile Allah'a gizli kalmayacağını hatırlatır. Kibirli yürümekten sakındırır ve sesi alçaltmaya çağırır.

Sure sonunda insanı ahiret bilinciyle uyarır. Denizde batmak üzereyken Allah'a içtenlikle yalvarıp kurtulunca çoğunun caydığını anlatır. Son ayet saatin bilgisini, yağmuru, rahimlerdekini ve kimsenin yarını bileceğini yalnız Allah'a bağlar.