LİSTE HAZIRLANIYOR
LİSTE HAZIRLANIYOR
العلق
Kök ALG̈ bir şeyin başka bir şeye asılması ilişmesi ve tutunması demektir. Aynı kökten gelen alaka kelimesi bağ ve ilgi anlamı taşır. Sure adını insanın yaratılışını anlatan ayetteki asılıp tutunan oluşum evresinden alır. İlk inen vahiy insanı bir tutunma anından başlatıp okumaya ve bilmeye çağırır.
KÖKÜ İNCELE ↗Kan pıhtısı, alak kelimesinin sözlüklerde yer alan anlamlarından biridir. Kök ise asılıp tutunmayı anlatır. Sülüğe de aynı kökten alak denir. Editoryal okuma adı kökün bu ortak anlamı üzerinden açar.
İlk emir, oku.
Alak adı bir şeyin başka bir şeye asılıp tutunmasını anlatan ALG̈ kökünden gelir. Sure insanı asılıp tutunan bir şeyden yaratılmış olarak tanıtır ve ilk kelimesiyle onu okumaya çağırır. Bu klasik bir okumanın ötesine geçer, veriyi alıp derleyip dağıtma ve duyurma anlamında bir okuma sistemidir.
Çağrı iki kez gelir. İnsan önce yaratan Rabbinin adıyla sonra en cömert anlamındaki ekrem sıfatıyla anılan Rabbiyle okumaya çağrılır. Okumak anlamındaki G̈RE kökü Kuran kelimesinin de köküdür. Bu Rab kalemle öğretendir ve insanın bilgisinin ötesinde kalanı ona öğretir. Öğretmek ve bilmek burada aynı ALM kökünden gelir.
Ardından insanın öbür yüzü görünür. İnsan kendini yeterli gördüğünde taşar. Taşmak anlamındaki ṬĞY kökü Kuran'da suyun taşması için de kullanılır. Sure bu insana dönüşün Rabbine olduğunu hatırlatır. Sonra salla eden bir kulu men eden kişiyi gösterir ve üç kez gördün mü diye sorar. Kul doğru yolda mı, korunup sakınma anlamına gelen takvayı mı emrediyor? Men ederek yalanlayıp yüz mü çeviriyor? Sorular tek bir bilgiye varır: Allah görür. Görmek anlamındaki REY kökü sureyi baştan sona örer. Salla kökünün anlam karşıtı tevella olarak verilir, saddeka kökünün anlam karşıtı ise kezzebe olarak verilir. Yani bağ kurup yönelme anlam ekseni yüz çevirme ile karşıt ilişkiye sokulur, bu mesani sistemdir. Doğrulama protokolü olan S̀DG̈ kökü ise yalanlama kavramının kökü olan KẔB ile karşıt ilişki içerisindedir.
Men eden kişiye bu kez kendi sınırı gösterilir. Men etmek ve durmak aynı NHY kökünden gelir. Sure onu perçeminden yakalanmakla uyarır. O kendi meclisini çağırabilir, karşısına zebaniler çağrılacaktır. Men edenin sözü bir yana bırakılır ve son buyruk secde etmek yani ilkeleri onaylamak ve yaklaşmaktır. Yaklaşım için kullanılan kök G̈RB köküdür. Sure insanı ilk kelimesinde okumaya son kelimesinde yaklaşmaya çağırır. Öyleyse yaklaşmanın şartı vahyin ilkelerini alıp, derleyip anlayıp okuyup duyurmakla mümkündür.