LİSTE HAZIRLANIYOR
LİSTE HAZIRLANIYOR
الشرح
Kök anlam sabiti hazırlanıyor.
KÖKÜ İNCELE ↗Zorlukla birlikte bir kolaylık vardır.
İnşirah, ŞRH́ kökünden gelir ve açılıp genişlemek demektir. Bir metni şerh etmek aynı köktendir. Ayetteki biçim neşrah fiilidir, inşirah ise aynı kökten bir isimdir. Sure Resule bir soruyla seslenir ve sorunun cevabı sorunun içindedir: Rabbi onun göğsünü açıp genişletmiştir. Ardından iki hatırlatma gelir. Rabbi onun sırtını çatırdatan ağır yükünü üzerinden indirmiş ve onun zikrini yükseltmiştir. Bu yük Müzzemmil suresine bağlanır. Müzzemmil'de Resule ağır bir söz bırakılacağı bildirilmişti. İnşirah'ta o ağırlığın Resulün sırtındaki etkisi görünür: yük sırtı çatırdatmıştır ve Rab onu hafifletmiştir. İki surede ağırlık farklı köklerle anlatılır. Müzzemmil'deki ağır anlamındaki sekil, tartıda ağır basmayı anlatan S̄G̈L kökünden gelir. İnşirah'taki yük anlamındaki vizr ise taşınan yükü anlatan VZR kökündendir. Türkçedeki vezir kelimesi de bu köktendir ve yük taşıyan anlamına gelir. Biri sözün ağırlığını öteki o ağırlığın taşınışını anlatır. Kök ŞRH́ ise bir şeyi açmayı ve genişletmeyi anlatır.
Bu soru Duha suresinin devamıdır. Duha da Resule aynı soru kalıbıyla seslenmiş ve onun üç halini hatırlatmıştı: yetimken barındırılmış, yolu kaybolmuşken yol gösterilmiş, muhtaçken yeterli kılınmıştı. İnşirah listeye üç hal daha ekler: göğsü açılmış, yükü indirilmiş, zikri yükseltilmiştir. Aynı kökler Taha suresinde Musa'nın duasında da geçer. Musa Rabbinden göğsünü açmasını, işini kolaylaştırmasını ve ailesinden bir vezir vermesini ister. Musa'nın istediği, İnşirah'ta Muhammed Resule verilmiş olarak da anlatılır.
Ardından sure aynı cümleyi iki kez söyler: zorlukla birlikte bir kolaylık vardır. Arapçada zorluk kelimesi iki cümlede de belirli, kolaylık kelimesi ise belirsiz gelir. Arap dilinin bilinen kuralına göre belirli bir kelime tekrarlandığında aynı şeyi, belirsiz bir kelime tekrarlandığında ayrı bir şeyi anlatır. Böylece tek bir zorluğun yanında iki ayrı kolaylık durur. Kolaylık YSR, zorluk ASR kökünden gelir. Leyl suresinde bu iki kök iki ayrı yönü anlatmıştı, biri kolaylığa, öteki zorluğa doğru. İnşirah ikisini yan yana koyar: zorluk, kolaylıkla birlikte gelir.
Sure iki buyrukla kapanır, bir işten boşaldığında yeniden dikil ve yalnız Rabbine istekle yönel. Boşalmak anlamındaki feragte fiili FRĞ, dikilmek anlamındaki insab fiili NS̀B kökünden gelir. NS̀B kökü hem dikmeyi hem bu dikilişin getirdiği yorgunluğu anlatır. İstekle yönelmek anlamındaki irgab ise RĞB kökündendir. Kalem suresinde bahçe sahipleri pişmanlıktan sonra aynı ifadeyle Rablerine yönelmişti.